آیا درد زانو در کودکان همیشه نشانه مشکل جدی است؟ مفصل زانو در کودکان در حال رشد است در برخی شرایط جدی ممکن است با درد زانو بروز کنند. در این مقاله به توضیح علل جدی دردهای زانو میپردازیم.
اهمیت درد زانو در کودکان
مفصل زانو به عنوان یکی از بزرگترین و پرکاربردترین مفاصل بدن انسان نقشی حیاتی در حرکت و فعالیتهای روزمره ایفا میکند. در بزرگسالان درد زانو غالباً به آرتروز یا آسیبهای ساختاری نسبت داده میشود اما وقتی صحبت از درد زانو در کودکان میشود نگرانی والدین اجتنابناپذیر است. باید تأکید کرد که بخش قابل توجهی از شکایات مربوط به درد زانو در کودکان ناشی از فرآیندهای رشدی طبیعی یا خستگیهای روزمره بوده و خوشخیم تلقی میشوند.
با این وجود از آنجا که ساختار مفصل زانو در کودکان در حال رشد است نادیده گرفتن درد مداوم یا همراه با علائم خاص میتواند زمینهساز مشکلات جدیتری باشد. اگرچه بسیاری از موارد خوشخیم هستند نباید دلایل جدیتر را نادیده گرفت. این دلایل شامل بیماریهایی مانند آرتریت ایدیوپاتیک جوانان (JIA) که یک بیماری التهابی مزمن است یا در موارد حادتر عفونت مفصل (آرتریت سپتیک) که یک وضعیت اورژانسی پزشکی محسوب میشود. علاوه بر این آسیبهای ساختاری ناشی از کشش روی صفحات رشد فعال در کودکان مانند بیماری اُزگود-اشلاتِر اگرچه شایعترند نیاز به مدیریت صحیح دارند.
علل شایع درد زانو کودکان
درد ناشی از رشد (Growing Pains)
این یکی از شایعترین دلایل درد در کودکان 3 تا 12 ساله است. این دردها معمولاً در شب یا هنگام استراحت رخ میدهند و بیشتر مربوط به پاها (ران و ساق) هستند تا خود مفصل زانو.این دردها یک وضعیت فیزیولوژیک هستند و به ندرت با محدودیت در فعالیت یا تورم همراهند.
کشیدگی و پیچ خوردگیهای خفیف
کشیدگیها و پیچخوردگیهای خفیف که غالباً ناشی از افتادن یا دویدن نامناسب در حین بازی هستند شایعترین علت درد در کودکان محسوب میشوند و معمولاً خودبهخود بهبود مییابند. با این حال هنگامی که فعالیتهای روزمره منجر به درد مداوم یا درد پس از استراحت شود.
بیماریهای التهابی
آرتریت ایدیوپاتیک جوانان (JIA) شایعترین بیماری التهابی در کودکان زیر 16 سال است و یکی از اصلیترین دلایل درد مزمن زانو در کودکان محسوب میشود. این بیماری خودایمنی باعث التهاب مفصلی تورم و سفتی صبحگاهی طولانی میشود. زانو به دلیل بزرگی و تحمیل وزن بیشترین درگیری را در این بیماری دارد.
عفونتهای مفصلی
آرتریت سپتیک یک بیماری حاد و اورژانسی است که میتواند در عرض چند روز به تخریب غضروف و استخوان زانو منجر شود. این عفونت ناشی از باکتریهایی مانند ستفیلوکوکوس اورئوس است و با درد شدید، تورم، گرما، قرمزی و عدم تحمل وزن همراه است.
تومورهای استخوانی
تومورهای استخوانی مانند اولیوس و استروما در کودکان و نوجوانان نادر هستند اما میتوانند منجر به درد مزمن زانو شوند. علائم این بیماری شامل درد شبانه تورم موضعی و تغییر در حرکت است. این تومورها معمولاً در نوجوانان 10 تا 20 ساله دیده میشوند.
درگیری صفحات رشد و استخوانها
درگیری صفحات رشد در کودکان و نوجوانان به ویژه ورزشکاران یکی از شایعترین علل درد مزمن زانو است. این آسیبها معمولاً ناشی از ضربه فشار بیش از حد یا فعالیتهای ورزشی ناگهانی میشوند و میتوانند منجر به کوتاهی اندام یا نامتعادل رشد استخوانی شوند.
آسیبهای رباطی و غضروفی
آسیبهای رباطی مانند پارگی ACL و MCL و همچنین آسیبهای غضروفی در مفصل زانو اغلب در اثر فعالیتهای ورزشی ناگهانی رخ میدهند. این آسیبها با تورم عدم ثبات مفصل درد شدید و محدودیت حرکتی همراه هستند.
سندرم درد پاتلوفمورال
سندرم درد پاتلوفمورال (PFPS) یکی از شایعترین علل درد مزمن زانو در کودکان و نوجوانان است .این سندرم ناشی از عدم تعادل عضلات اطراف زانو و مشکلات در مسیر حرکت کشکک (Patella) است.
علائم اخطار در درد زانو در کودکان
تورم واضح و مداوم در مفصل زانو.
تب قرمزی یا گرمای غیرمعمول در ناحیه زانو.
ناتوانی در تحمل وزن یا لنگیدن شدید.
درد شبانه که کودک را از خواب بیدار میکند و با مسکنهای معمول بهبود نمییابد.
محدودیت شدید دامنه حرکتی زانو.
روش تشخیص
رادیوگرافی (ارزیابی اولیه استخوانی )
رادیوگرافی ساده اولین خط دفاعی است؛ زیرا سریع و در دسترس بوده و ساختار استخوانی را به خوبی نشان میدهد. این روش برای تشخیص شکستگیها و ارزیابی تغییرات صفحه رشد حیاتی است. به طور خاص عکس انحراف زانو ابزار اصلی برای مشاهده و تأیید ناهنجاری های زانو و هرگونه جابهجایی در صفحات رشد استخوانی است.
سونوگرافی (بررسی مایعات و بافت نرم)
سونوگرافی ابزاری غیرتهاجمی برای مشاهده سریع مایعات داخل مفصلی است. این روش به سرعت وجود افیوژن را تأیید میکند و در افتراق بین عفونت (مانند آرتریت سپتیک) و التهاب (مانند JIA) بسیار مؤثر عمل میکند. همچنین برای هدایت دقیق آسپیراسیون مایع زانو کاربرد دارد.
آزمایشهای خون (سنجش نشانههای التهاب)
آزمایش خون مکمل حیاتی تصویربرداری است و وضعیت سیستمیک بدن را مشخص میسازد. سنجش ESR و CRP برای تعیین شدت و فعال بودن فرآیندهای التهابی ضروری است. این آزمایشها در مسیر تشخیص بیماریهای روماتولوژیک و عفونی می باشد.
MRI (بررسی جزئیات بافت نرم)
ام آر آی پیشرفتهترین ابزار برای ارزیابی دقیق غضروفها رباطها و منیسک است و زمانی استفاده میشود که یافتههای رادیوگرافی کافی نباشند. این تصویربرداری برای تأیید پارگیهای رباطی و ارزیابی کامل ضایعات استئوکندری مانند OCD ضروری است. MRI بافتهای نرم را با وضوح بینظیری نمایش میدهد.
نتیجهگیری
درد زانو در کودکان یک پدیده بسیار شایع است و در اکثر قریب به اتفاق موارد (حدود 80 تا 90 درصد) ریشه در عوامل مکانیکی رشد و فعالیتهای روزمره دارد و با مراقبت حمایتی بهبود مییابد. این دردها معمولاً نشانه یک مشکل جدی نیستند اما نیاز به مشاهده دقیق دارند.
مرکز رادیولوژی و سونوگرافی اکباتان با استفاده از بهترین دستگاههای رادیولوژی امکان انجام عکس های رادیو لوژی زانو را فراهم میکند که ابزاری حیاتی برای ارزیابی سریع و دقیق تشخیص ناهنجاریهای ساختاری استخوان بررسی تغییرات صفحات رشد و ارزیابی اولیه مشکلات التهابی و مفصلی در کودکان مبتلا به درد زانو است . برای دریافت مشاوره می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 0214466606 اقدام کنید.
